Przybyli Ułani | W Drogę

[muzyka] Zamek w Chudowie po raz kolejny przeniósł swoich gości świat historii. Tym razem pod jego murami pojawili się ułani, żołnierze i rekonstruktorzy, którzy przypomnieli historię trzeciego pułku ułanów śląskich. była wojskowa musztra, historyczne mundury, opowieści o przedwojennej armii, ale przede wszystkim spotkanie z historią, którą można było zobaczyć z bliska. Zanim jednak na zamkowym dziedzińcu pojawili się uani, warto zatrzymać się na chwilę przy samym miejscu. Kudowski zamek ma swoją długą i burzliwą historię. Dziś z dawnej rezydencji pozostała przede wszystkim charakterystyczna wieża, która przypomina o historii tego miejsca, o której opowie Mateusz Kurpas Caterla, kasztelan zamku Chudów.

Zamek w Chudowie. Jest to ewenement na skalę południowej Polski, ponieważ nie był to zamek królewski, ani książęcy, ani biskupi. Była to prywatna rezydencja jednego zamożnego rycerza, stąd jego [muzyka] unikatowość. I nie jest to też pierwszy zamek, który był w tym miejscu. Tutaj też były dwie wcześniej wieże mieszkalne drewniane typu Motte. Zostały spalone i dopiero na gruzach tych wież powstał tutaj zamek, jaki widzimy w obecnej formie, czyli renesansowy zamek z kamienia i z cegły. >> Po co on go wybudował w takim miejscu? Bo tu charakteru obronnego chyba nie ma ani wzgórza, ani rzeki. [muzyka] >> Teraz nie ma. Wcześniej tutaj była nawodniona fosa i mokradła z tyłu zamku, także pełnił funkcje obronne też, ale no chciał troszkę na na uboczu chciał mieć rezydencję obronną, ale też właśnie z daleka od

miasta. >> Dalsze dzieje tego zamku. Co tu się potem wydarzyło? Yyy zamek wudowie miał wielu właścicieli, Polacy, Ślązacy, Czesi i Niemcy. Także naprawdę tutaj była bogata kartoteka jeśli chodzi o właścicieli. Yyy i ostatecznie największa przebudowa w XIX wieku przez Aleksandra Vonbalego, po czym dużo się nim nie nacieszył, ponieważ zamek spłonął, a później już Hans urlon Szavgorz, czyli ostatni właściciel zamku w Chudowie, już tylko w formie romantycznej ruiny tutaj zamek eksploatował, używał. Były tutaj jakieś bitwy, walki, oblężenia, coś takiego się tu działo?

>> Tak, tak. Za czasów jeszcze drewnianej wieży w X wiek husyci tutaj podeszli, spalili w paniówkach kościół i prawdopodobnie oblegali zamek też w Chudowie. >> Udało im się zdobyć, >> spalili, także chyba skutecznie. Tak to już podczas izej II wojny światowej już się tutaj nic nie działo. Ruiny jeszcze były, że tak powiem, przez lokalsów rozbierane i do 2000 roku, w którym to

fundacja Zamek Chudów przejęła zamek i zaczęła opiekę nad nim. yyy prowadziła bada zakres badań archeologicznych szeroko zakrojone i od tego czasu została zrekonstruowana wieża yyy mury okalające i dobra wiadomość dla państwa po 22 latach zaczynamy kolejną odbudowę zamku w Chudowie yyy parter domu pańskiego, czyli skrzydła mieszkalnego widocznego tutaj z boku po 22 latach kolejna odbudowa. >> Jak zaczynaliście tutaj co znaleźliście takiego ciekawego? Co archeologodzy tu wydobyli? O, z ciekawostek to skarbte, czyli takich monet średniowiecznych. Po spalonej wieży drewnianej właśnie one były zbite, spolone, zespolone ze sobą w jedną bryłę. Y, tasaki yyy

funeralne na przykład tutaj były też yyy wydobyte yyy akcesoria różne, także bardzo i kafle przede wszystkim, z czego słynnych udów, czyli z tych kafli, z ogrzewania. Tutaj naprawdę bardzo bogata ilość kafli i skorupek tak zwanych. A co teraz można zobaczyć w zamku tutaj? Co oglądamy? >> Tutaj mamy teraz wystawę Cztery kondygnacje. To jest pełna wystawa archeologiczna. Są zbroje, stroje, hala Bardnik, wystawa kafli właśnie wystawa okuć funeralnych z

Trumien oraz przede wszystkim gliniaki, także ceramika. >> Jakaś legenda związana tutaj z Zamkiem Schudowym. >> No to siostra Fonbalego, Aleksandra, czyli Antonia Fonbali, która tutaj jest ponownie pochowana. >> [muzyka] >> Ponowny pochówek w 2012 roku w przy

wieży zamkowej przy wejściu do Loszku. Także Antonia czasem tutaj nas odwiedza w nocy. >> Tym razem plac pod zamkiem stał się miejscem spotkania z historią polskiej kawalerii. Rekonstruktorzy w mundurach trzeciego pułku ułanów śląskich pokazali jak wyglądało życie żołnierzy tej formacji i przypomnieli jej miejsce w historii polskiej armii. Kim byli ułani? Jaką rolę odgrywała kawaleria w polskiej armii i o czym wyróżniał się trzeci pułku anów śląskich? O tym opowiada Andrzej Sierszulski, założyciel i prezes stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej Jastrzębski Wrzesień [muzyka] 1939.

Przedstawiamy wyposażenie, umundurowanie. Ja mam na sobie mundur polowy wzór 36 w stopniu plutonowego. Jesteśmy rekonstruktorami historii stowarzyszenia historycznego z Jastrzębia zdrowia. Jesteście rekonstruktorami, ale też rozumiem pasjonatami, bo to się nie bierze z niczego, prawda? >> Zgadza się. Pasja w sensie historia, tak? No już tak 14 lat będzie, jak prowadzimy, prowadziłem salę na początku sam, salę historii jastrzębskiej wrześń w Jastrzębiu Zdrowie, do której serdecznie zapraszamy. Zapraszamy państwa na [muzyka] Facebooka, na stronę www. Można się skontaktować z nami, odwiedzić nas.

[parsknięcie] No wciągnąłem swoją małżonkę, wciągnąłem tutaj znajomych, przyjaciół większą grupą. Jest nas 12 osób. Jest grupa, która chodzi tylko z wykrywaczami, czyli, że tak powiem, nasi >> eksploratorzy. Tak, zgadza się. My też chodzimy z wykrywaczami i jesteśmy między innymi też rekonstruktorami. Więc tak jak pan tutaj zauważył, historia, że tak powiem, związana z tematem, nazwijmy, II [muzyka] wojny światowej. Jest to nam temat bliski. >> Czy do pułku śląskiego mogli wstąpić [muzyka] tylko ślązacy? Nie, nie, nie, nie. Mamy na temat, że

tak powiem, składu pułku informację, że nie byli tylko Ślązacy, byli. Teraz to już by była Ukraina, byli, ale byli normalnie i Ukraińcy [muzyka] z terenów Kresów, czyli Ukraińcy, tak, z terenów kresów II Rzeczypospolitej byli żołnierze wyznania mojżeszowego, czyli potocznie mówiąc Żydzi. Nie było tylko, że tak powiem, ślązaków, [muzyka] więc były różne, różne, że tak powiem, jakby to powiedzieć, wyznania, różne wyznania, bo i prawosławne tak samo i katolicy i chrześcijanie. No i z różnych terenów Polski, ówczesnej [muzyka] Polski wstępowali żołnierze do pułku trzeciego ułamów śląskich do i do innych pułków kawalerii. Tak.

>> Jaką rolę ten pułk odebrał w trakcie tego, co [muzyka] nazywamy kampanią wrześniową? >> No widzi pan, dobrze, że pan powiedział kampanią wrześniową. My jako rekonstruktorzy, jako pasjonaci nie nazywamy tego kampanią wrześniową, bo jest to wojna obronna 1939 roku. Dlaczego my tak mówimy? Bo dla Polaków to była wojna obronna. Nomenklatura nazewnictwa Kampania wrześniowa tak nazwali ją Niemcy, bo miała skończyć się we wrześniu, a nie skończyła się we wrześniu, ponieważ i pod Kockiem bili się dłużej, a Kleberg, że tak powiem, tak samo bił Niemców dłużej niż we wrześniu. Więc my nazywamy albo wojna obronna 1939 roku lub kampania jesienna, bo to już jest bardziej zbliżone. Jaki pułk odegrał rolę? Pułk stacjonował na granicy przy tarnowskich Górach, więc przyjął teoretycznie [muzyka] pierwsze uderzenie. Tutaj był to y człon armii

Kraków jako Krakowska brygada kawalerii z innymi pułkami stacjował stacjonował na granicy jako jedyny pułk kawalerii w II [muzyka] Rzeczpospolitej i oni tak jak powiedziałem przyjęli pierwsze uderzenie. My mieszkamy w Jastrzębiu Zdroju, gdzie pierwsze uderzenie przyjął

trzeci szwadron tego pułku, czyli trzeci szwadron trzeciego pułku anów śląskich. Oni stacjonowali od 26 roku, czyli mamy teraz stulecie, [muzyka] oddelegowania z tarnowskich gór do przyczyny tej jednostki, części jednostki, czyli po prostu szwadronu. I oni tak samo mieli za zadanie [muzyka] sprawdzenia i podania informacji dalej do [muzyka] do Pszczyny, bo tam stacjonowała dowództwo. Jakimi siłami dysponują Niemcy przekraczając tutaj na terenie Olzy, Odry, Jastrzębia, Mszane [muzyka] i Włodzisławia? yyy nie mieli za zadanie walczyć jakoś w sensie temacie wiadomo bronić się obowiązek każdego żołnierza jest ale ale głównym zadaniem było rozpoznanie sił po prostu nieprzyjaciela uani [muzyka] to byli najbardziej najlepiej wyszkoleni żołnierze wojsk lądowych [muzyka] w ij Rzeczypospolitej nie na darmo się mówi za mundurem panny

sznurem no ale za ułanami tym bardziej panny czy >> byliani pod okienko >> tak jest no stąd się wzięły te wszystkie pieśni żołnierskie żurawiejki no skąd to się musiało wziąć. [muzyka] Tak więc ciężka służba była na pewno w kawalerii. Na pewno była ciężka i i nie ukrywajmy tego, że wyszkolenie kawalerzystów też było na pewno niełatwe. My tutaj jako jako rekonstruktorzy i jako nazwijmy to potomkowie [muzyka] tych kawalerzystów, którzy walczyli kiedyś, staramy się o to odwarzać, chociaż warunki są wiadomo, no jesteśmy, żyjemy na szczęście w czasach pokoju, ale muszę powiedzieć tak, z tego co żeśmy wyczytywali tutaj we wspomnieniach, no to muszą państwo sobie zdawać sprawę, że oni na przykład jak się uczyli skakać przez przeszkody, to nie tak jak dzisiaj jest na zawodach epicznych, że nogi są w

strzemionach czy coś. Oni jeździli nieraz na oklep i skakali przez przeszkody, trzymając ręce rozłożone. Więc proszę sobie to wyobrazić, jaka to jest, że tak powiem, sztuka i [muzyka] nauka. Tak jak były pokazane nieraz w jakichś zagranicznych filmach, że żołnierz chowa się za koniem. Tak, u nas u ani takie rzeczy oczywiście współcześni Uniani nie, ale też próbują to robić, ale jest to sztuka ciężka, ale tamtejsi Uniani [muzyka] taką sztukę mieli, bo nieraz udało się obronić życie, gdzie były wspomnienia, że po prostu Uan schował się za koniem, koń został postrzelony, koń potem później padł, a Uan [muzyka] przeszedł, wziął nowego konia, chociaż ciężko się było rozstać, bo koń dla to był jednak przyjaciel i no i walczył dalej, więc więc więc tutaj wyszkolenie na pewno było na najwyższym poziomie, czego

zazdrościła nam na pewno zawsze piechota. Czyli łani łani generalnie odegrali ważną rolę właśnie w tej wojnie obronnej. Tak. No tak, ponieważ zadaniem kawalerii było rozpoznanie jaki wróg w jakiej sile nadchodzi. Piechota [muzyka] jak piechota. Jeżeli poruszamy się pieszo i piechota porusza się przeciwnika porusza się pieszo, no to idziemy praktycznie tym samym [muzyka] tempem. Niemcy, mówię tutaj o Niemcach, Rzesza czy tam Sowieci mieli jednak wojska zmotoryzowane, tak? Ale tak jak wspomniał Tomasz na wresach wschodnich, no te drogi nie były takie jakby sobie, że tak powiem, [muzyka] Niemcy życzyli.

No i mieli dużo szczęścia. naprawdę mieli dużo szczęścia, bo ze wspomnień tutaj trzeciego półku anów śląskich zapory, zapory na terenach właśnie tam lasów lubinieckich czy tutaj okalających terenów były [muzyka] były rob miały były robione miały być spiętrzone wody, miały być pozalewane drogi. No i wtedy wojska zmotoryzowane nie przejdą. Tomek zapomniał może powiedzieć, a po prostu nie dopuściliśmy go do głosu, bo chcieliśmy też ludzi dopuścić do tego stanowiska naszego, [muzyka] zdawać z tego sprawę, przepraszam, że Niemcy do końca wojny mieli 80%, że tak powiem, logistycznie tematu w koniach. Więc to nie jest tylko tak, [muzyka] że kawaleria, że kawaleria polska miała tylko konie, nie miała żadnej broni pancernej. No wiadomo, w stosunku do Niemców mieliśmy zdecydowanie mniej.

>> Co dzisiaj tutaj przywieźliście pokazać? Czy to są oryginalne rzeczy, czy czy to są jakieś repliki i dokładn >> 80% [muzyka] tych rzeczy są to rzeczy oryginalne. Dlatego prosiliśmy, żeby tutaj narator Paweł i Tomasz też przypomniał o o tym, że jeżeli ktoś chce coś pooglądać, to podamy to do ręki, a prosimy o o zrozumienie. No przywieźliśmy repliki karabinu przeciwpancernego wzró 35 potocznie zwanego Urem, czyli karabin, który niszczył [muzyka] w 39 roku wszelkiego rodzaju pojazdy i czołgi. Przewieźliśmy replikę pistoletu Vis, jeden z najlepszych pistoletów II wojny światowej. Mamy hełmy kawaleryjskie, mamy furażerki kawaleryjskie, czapki kawaleryjskie, czyli potocznie mówiąc rogatywki, wyposażenie, ładownice, karabinki, lance, szable.

menaszki, manierki, czyli wyposażenie, które używał, że tak powiem, żołnierz Wojska Polskiego, [muzyka] nie tylko UAN, ale my przedstawiamy zazwyczaj UAN w 39 roku [muzyka] lub wcześniej w II Rzeczpospolitej, >> gdzie można to oglądać te ekspozację. >> Zapraszamy państwa serdecznie do sali historii Jastrzębski Wrzesień [muzyka] 1939, znajdujący się w szkole podstawowej w Jastrzębiu Zdroju, ulica Opolska 3. Jeżeli wpiszą państwo sobie na Google [muzyka] Map sala historii, to jest pineska zrobiona, można do nas trafić. Prosimy państwa tylko o wcześniejsze umówienie się telefonicznie [muzyka] ze mną, bo telefon jest na stronie podany do mnie. Profil na Facebooku można prześledzić też jest telefon do mnie, ale zapraszamy głównie na stronę www.jastrzęskiwrzesień 39.pl, bo tam są podane kontakty do [muzyka]

wszystkich naszych członków. Są tam zdjęcia z naszej działalności, są tam zdjęcia z rekonstrukcji, z wystaw, z poszukiwań z wykrywaczami, więc zapraszamy do odwiedzenia, że tak powiem, social mediów [muzyka] i strony internetowej. Historia wojska to jednak nie tylko historia mężczyzn. Podczas wydarzenia można było również poznać historię kobiet, które angażowały się w przygotowania do służby wojskowej i działalność obronną. A opowiedzą o tym Magdalena Sierszulska i Małgorzata Ragan. >> Nasi panowie przedstawiają trzeci pułk UAN Śląskich. Natomiast my z koleżanką przedstawiamy i jesteśmy w mundurach >> przysposobienia wojskowego kobiet.

>> To co to znaczy? Rozwiń temat. To była formacja, która tak naprawdę powstała, służba w ogóle pomocnicza dla wojska, [muzyka] która powstała po izej wojnie światowej. Prekursorem tego i tak naprawdę założycielem była Maria Witek. Była najwyższa stopniem. Prowadziła wszelkiego rodzaju obozy szkoleniowe, które były bardzo częste. [muzyka] Kobiety były obozy szkoleniowe polegały na tym, że uczyły się panie przede wszystkim łucznictwa, strzelectwa, obrony przeciwlotniczej, obrony przeciwchemicznej. również pomagały yyy w organizacji jakiś różnego rodzaju uroczystości patriotycznych, a także ognisk patriotycznych i walczyły z analfabetyzmem. Zacząć trzeba od tego, że jeżeli mężczyźni poszli na front, to tak naprawdę ktoś musiał pomagać w tych wioskach, czasem je obronić, tak jak tylko mogły. Więc yyy głównie też

pomagały, pomagały również w tej służbie, pomagały wojskom, były łączniczkami bardzo często i sanitariuszkami. >> Ja rozumiem, że panie to nie tylko obierają mundury, ale także przystosowują się do wykonywania takich zadań. Jak to jest? >> No szkolimy się, oczywiście szkolimy się. naszą najbardziej najczęściej szykujemy się z musztry bo wszystko musi być dopięte na ostatni guzik nie możemy sobie pozwolić na jakieś błęd już chcemy być rekonstruktorami [muzyka] to musimy rekonstruować wszystko tak jak się należy, czyli regulaminowo tak jak regulamin na tamten okres mówił tak my

się do tego dostosowujemy >> czyli to jest pasja bym tak powiedział bo skąd się w ogóle wziął pomysł u was żeby żeby się wcielić właśnie UAN Śląskich. >> To było tak. My tak naprawdę zaczęliśmy zupełnie od czegoś innego. Zaczęliśmy od przynajmniej ja z mężem, który również jest tam na naszym stanowisku. Zaczęliśmy od wykrywaczy, tak? Bo również się tym z eksploracją się również zajmujemy. Wiadomo, że jedno jest powiązane z drugim, czyli żeby mieć artefakty, [muzyka] trzeba je odnaleźć. Tak. Yyy, zaczęliśmy od wykrywaczy. Yyy,

później poznaliśmy właśnie yyy Andrzeja i Magdę. którzy wciągnęli nas i zafascynowali nas tą rekonstrukcją. No i tak to się zaczęło. Później założyliśmy Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej Jastrzębski Wrzesień i tak działamy cały czas do tej pory. >> Czy w domu też wojskowe zwyczaje obowiązują? Czy jak zrzucacie ten mundur to jest bym powiedział rodzinnie? >> Znaczy się rodzinnie, ale musztra i i wykonanie musi być. Nie ma to tamto. >> Ja powiem tak, jeżeli jesteśmy w mundurach, to słuchamy naszego prezesa, czyli Andrzeja Sierszustskiego. Natomiast jak ściągamy mundury, to niestety zmienia się to. On musi słuchać nas. Także role się odwracają po zdjęciu mundurów. Tak, w cywilu już jest troszeczkę inaczej. Przybyli uani. To nie tylko było spotkanie z historią polskiej kawalerii. To była również

okazja, by zobaczyć jak wyglądało życie żołnierzy przed laty, poznać historię kobiet zaangażowanych w obronność kraju i przypomnieć sobie jak zmieniał się samudów. [muzyka][śpiewanie] Czy byli wołani [muzyka] podką? Panienko słuchają panienko Oh. [muzyka]

હ