O historii Muzeum w Gliwicach opowiada Damian Recław

ruchu muzeum w Gliwicach ma 110 lat jest jednym z trzech najstarszych Muzeów na Górnym Śląsku starszy od niego są tylko muzea w Nysie które powstało w 1897 roku i muzeum w Opolu które powstało w 1907 roku muzeum w Gliwicach powstało 22 marca 1905 roku

No tak jak już mówiłem miasto 10 lat wybór daty nie był przypadkowy ponieważ była to data urodzenia cesarza Wilhelma drugiego i takim imieniem to muzeum miało być przyszłości nazwany nigdy to nie zostało jakby urzeczywistniona Ale taki był plan muzeum zostało założone przez grupę entuzjastów reprezentował ją sędzia miejscowego sądu Arthur hiller który był jednocześnie przewodniczącym związku wojennego izby początkowo planowano zorganizowanie takiego muzeum odbierającego pamiątki po wojnie francusko-pruskiej związku ze zbliżającą się rocznicą kolejną tam wybuchu tej wojny ponieważ Uważano że jest to Zresztą słusznie przełomowy moment w historii III Rzeszy Niemieckiej w podobne związki wojenne czy byśmy

powiedzieli związki Weteranów wojennych istniały w całych Niemczech więc to nie był jakiś tam wymyślnych tylko tutaj mogli takie coś wymyślić No i oczywiście trochę tych pamiątek wojennych na zbierano były to głównie pamiątki militarne No i postanowiono jakoś to zagospodarować dlatego postanowiono założyć muzeum powiedzmy takich Weteranów wojennych którzy te pamiątki zbierają tak jakbyśmy dzisiaj w Polsce założyli muzeum AK lub coś w tym rodzaju Jednakże miejscowi

miejscowi historycy miejscowe władze twierdziły że jeżeli już mają wydać zgodę na istnienia takiej instytucji to lepiej aby ona była czymś Co gromadzi wszystkie zabytki dotyczące naszego regionu a nie tylko wojny francusko-pruskiej czytam tych innych wojen które prowadziły Prusy do potęgi na przykład wojny francusko duńskiej i czy wojny prusko-austriackiej

z tego powodu że Arthur hiller udał się do ówczesnego prezydenta miasta Hermana Mencla ten właśnie to wszystko mi powiedział co już wcześniej to wskazał m.in skierował go do słynnego już wówczas miejscowego historyka doktora johana chrząszcza późniejszego proboszcza w Pyskowicach i i tenże

chrząszcz który był historykiem założycielem zeszytów historycznych wydawanych w Katowicach płodnym autorem artykułów historycznych na tematy Górnośląskie namówił tego że Artura Schillera że zamiast właśnie takiego muzeum wojennego lepiej żeby założyć muzeum które zbiera pamiątki dotyczące wogóle nie tylko Gliwic ale również całego Górnego Śląska zwłaszcza Okręgu Przemysłowego ponieważ Teren ten uznawany był za kulturalną pustynie nawet jeszcze długo po tym wydarzeniu Niemcy pisali w 20 latach że Górny Śląsk

ten przemysłowy to jest kraj bez oblicza jak to na przykład kubler pisał to wszystko zaowocowało tym że właśnie zebrało się towarzystwo ponieważ muzeum miało charakter związkowy więc zebrało się Górnośląski związek muzealny który powołał Górnośląskie muzeum w Gliwicach skład tego muzeum chodziło wiele przedstawicieli wielu gmin a więc Bytomia Tarnowskich Gór między innymi związek synagogi żydowskich i tak dalej i Oni wspólnie na tym posiedzeniu pierwszym tego związku powołali przewodniczącego Górnośląskiego związku muzealnego wyznaczyli składkę That is zebrań oraz opiekuna zbiorów tym że opiekunem zbiorów jakby pierwszym kustoszem a zarazem dyrektorem został wspomniany Arthur hiller i on instytucjom aż do początku lat dwudziestych kiedy wyjechał do Bolesławca Bo przeszedł wtedy na emeryturę i jednocześnie był trochę

załamany sytuacją jaka była na Górnym Śląsku podziałem Śląska rozstaniemy śląskimi i w i jego miejsce został wprowadzony po takim okresie bezhołowie ja bez powiedzmy gdzie dyrektorzy się zmieniali dość często został sprowadzony muzeum starożytności Śląskich we Wrocławiu zawodowych zawodowy kustosz mianowicie doktor Frankenstein Vettel który był historykiem sztuki i stanął na czele muzeum o ile muzeum w czasach tego tych pionierskich zbierało wszystkie przedmioty które dotyczyły Górnego Śląska miało Także niestety albo i stety bo można to różnie traktować różne przedmioty które pochodziły daleko spoza Śląska między innymi z Japonii z Afryki z powiedzmy z mórz południowych

czyli tamtego rejonu Indonezji tak dalej wszędzie tam gdzie byli Niemcy mieli kolonie czy ewentualnie mieli jakieś faktorie handlowe więc to muzeum miała dość dziwny zasób zbiorów natomiast wszystkie te najcenniejsze przedmioty które muzeum w Gliwicach zgodzi się zachowały pochodzą z tego pierwszego okresu kiedy mieszczaństwo niemieckie nie tylko przecież z Gliwic przekazywał O tutaj swoje najcenniejsze rzeczy no często ze swojego punktu widzenia mogły one być zbędne natomiast były na pewno wartościowe z punktu widzenia ogólnej historii regionu Zaznaczam było to muzeum górnośląskie ponieważ muzeum w Bytomiu miejskie powstało dopiero w 1910 roku a więc pięć lat później muzeum w Katowicach powstało dopiero w latach dwudziestych a Muzeum Górnośląskie w Bytomiu te które Też obecnie jest takie ładne i duże powstało jako odpowiedź na

te Muzeum Śląskie polskie w Katowicach odpowiedź niemiecka i oba te muzea ulicach i w Bytomiu udowadniał a niemieckie w Bytomiu udawało uda udowadniał niemieckich Górnego Śląska a polskie w Katowicach polskość Górnego Śląska w ten sposób muzeum w Gliwicach tych latach 20 30 spadło do roli trzeciorzędny czyli było trzecią do oznaczenia placówką i prze orientowana przez tego Francja High nefera na muzeum na górnośląskiej muzeum sztuki i Rzemiosła artystycznego i tak się formalnie nazywało wówczas i w od Oczywiście te muzeum wtedy zaczęło się

koncentrować na zbiorze zabytków dotyczących sztuki czyli malarstwa rzeźby autorów niemieckich Śląskich No i również Rzemiosła artystycznego czyli na przykład wyroby fabryk porcelany cyny i tak dalej to już wcześniej było na gromadzone ale teraz to rozbudowano dodatkowo inny Taki pracownik muzeum Max Grundig który był

starszy niczym na kolei gromadził przez całe lata od okresu przed pierwszą wojną światową pamiątki dotyczące pamiątki dotyczące geologii mineralogii i paleontolog i ten jego ogromny zbiór stał się podstawą do wydzielenia W 1934 roku osobnego muzeum geologii i

mineralogii on staną oczywiście na jego czele niektóre okazów dawnych zwierząt zostały nawet nazwany jego imieniem na przykład grunderzeit tenże Max grunde i powiedzmy sklasyfikował wiele tych różnych prehistorycznych zwierząt badał z własnej ten wapienie muszelkowe czyli z epoki kredy i tak dalej I między innymi dokonał pierwszej rekonstrukcji mamuta który został która została udostępniona w sali w kasynie oficerskim a później

willi Caro Czyli jeszcze przed drugą wojną światową była ręką chcę mamuta Gliwicach jest właśnie przez niego została zrekonstruowana jeżeli chodzi o same pomieszczenia w jakich mieściło się muzeum w Gliwicach to sprawa wyglądała tak chwili powstania muzeum Nie posiadało własnej siedziby muzeum zostało założone w hotelu deutsches Haus czyli niemiecki dom na Rynku Tam gdzie dzisiaj znajduje się restauracja Oczywiście ta restauracja to już jest budynek wyburzony przebudowany natomiast wtedy tam mieścił się tenże hotel był to jeden z bardziej ekskluzywnych hoteli w którym zatrzymywali się władcy ale nie tylko różni lepsze jezdni z biegiem czasu jego rola może trochę zmalała ponieważ powstały inne hotele w mieście Na przykład Śląski dwór i tak dalej I tam był można powiedzieć Bardziej ekskluzywnie natomiast tam

odbywały się zebrania tego związku na czele tego związku często stali wysocy przedstawiciele Górnośląskiego przemysłu tacy jak na przykład doktor od do nich który przekazuje w tej pewne materiały między innymi stworzył archiwum przemysłowe które miało gromadzić dokumenty dotyczące Górnośląskiego przemysłu były to głównie wzorniki przemysłowe różnych materiałów i tak dalej Natomiast jeżeli chodzi o same budynki to sprawa wyglądała tak jak już powiedziałem budynku nie było dlatego miasto po to była Zgoda Konieczna Hermana Mencla przekazał do dyspozycji muzeum dwa pomieszczenia w nowo oddanej szkole przyjdziesz rasy czyli Przy obecnej ul Ziemowita w szkole nr 4 Były

to dwa pomieszczenia przy których przynajmniej jedno było pomieszczeniem nauczycielskim tejże szkole muzeum się mieściło zaledwie 2 lata Następnie w 1907 roku zostało przeniesione do nowo wybudowanej szkoły nr 9 przy ulicy Sobieskiego i w tej szkole przy ulicy Sobieskiego się znajdowało do 1923 roku

muzeum mieściło się tam w trzech pomieszczeniach na drugim piętrze oraz zajmowało strony Gdzie znajdowały się magazyny oczywiście na placu szkolnym znajdowały również obiekty muzealne jak wielka lupa sprowadzona z jednego z okrętów wojennych z czym jest związana osobna anegdota Lupa to było powiedzmy taki moździerz okrętowy czyli raczej rzecz która jest dość duża następnie po przegranej przez Niemcy wojnie i konieczności zlikwidowania własnych wojsk muzeum zostało zakwaterowane ale nie za darmo ponieważ

musiała płacić ogromne czynsze do Ministerstwa powiedzmy wojska w byłym kasynie oficerskim przy ulicy Friedrich Strasse 1a czyli Przy obecnej ulicy Kościuszki tam gdzie dzisiaj jest biblioteka miejska główna siedziba muzeum się mieściło w latach 1924 otworzyło pierwsze wystawy do 1933

roku i dopiero W 1934 roku muzeum otrzymało budynek Willa Caro który wcześniej należał do przemysłowca od jego nazwiska Karol nazwa tego budynku pochodzi tenże budynek miał ogromny lub który aż do ulicy Zwycięstwa dochodził to to wszystko jest zlikwidowane obecnie więc nie widać tej pierwotnej zabudowy choć na jednej ze starych pocztówek widać że ogród willi Caro dochodził do ulicy Zwycięstwa i w tejże willi Caro po adaptacji przygotowano że te wystawę w 45 roku muzeum zostało przejęte przez grupę operacyjną w specjalną która tutaj Przybyła żeby zabezpieczyć mienie poniemieckie i muzeum w Gliwicach było jednym z mniej zniszczonych oczywiście pewne rzeczy były wywiezione czy znikły bez śladu tego się do dzisiaj nie udało odtworzyć natomiast czy już 46 roku zorganizowano tam wystawę poświęconą historii sztuki oraz

wystawę etnograficzną tę wystawę etnograficzną odgrywały szczególną rolę Ponieważ wielu dyrektorów po wojnie było etnografa mi w tym jeden Gładysz był nawet profesorem W 1960 roku właściwie wcześniej po adaptacji w latach 56 ksiądz 9 otwarto zamku Piastowskim czyli właściwie w zameczku bo tak to się wówczas nazywało czyli w tym obiekcie w którym jesteśmy obecnie otwarto nową wystawę była to wystawa historyczna prezentująca wyłącznie dzieje powiatu i Gliwic ta wystawa została przygotowana przez panią Lipowicz która była pierwszym historykiem fachowym zatrudnionym w muzeum jeżeli chodzi w polskich czasach i wiązało się to z tym że jednocześnie powołano dwa nowe działy oprócz tego działu sztuki i etnografii które już istniały wcześniej powołano Wydział geologii potem zbiór pooglądaj umiał on

cały czas istniał do 50 lat muzeum w Gliwicach i musieli zatrudniać geologów bo przecież jak można było rozpoznać te wszystkie powiedzmy kamienie tak no i później ten dział geologii został przekazany na Politechnikę śląską natomiast wracając do nas więc powstały dwa nowe działy działki Wydział archeologii i te działy istnieją w tutaj

w zameczku praktycznie rzecz biorąc do dzisiaj zameczek też był parę razy w międzyczasie remontowany oraz w latach 70-tych był podczas pierwszego remontu ukradli cementi się zawaliło kawałek piętra później w latach 80 88 roku No i teraz 2008 roku po kolejnym remoncie jest ten stan który jest tutaj Obecnie oprócz tego muzeum posiadało wiele innych nieruchomości z których ważną napewno było to że to był Oddział

Odlewnictwa artystycznego który mieścił się przy gliwickich zakładach urządzeń technicznych czyli przy dawnej Hucie Gliwickiej w latach 90 1 do 2000 2012 z tego co pamiętam ale do początku 2000 do początku drugiej dekady 21 wieku później ten oddział został

przeniesiony do pionowych Gliwic Gdzie w jedna jednym z pięter odrestaurowanej kopalni Gliwice została zorganizowana wystawa pod tym samym tytułem również dotycząca gliwickiego Odlewnictwa artystycznego i nie tylko Zresztą i ta wystawa jest czynna do dzisiaj oprócz tego aktualnie najnowszym

powiedzmy inwestycjom muzealną jest to są dwie rzeczy to jest powstanie od ośrodka oddziału oddziału radiostacja Gliwicka przy ulicy Tarnogórskiej w tym 2004 roku Z chwilą kiedy miasto przekazało ten obiekt do dyspozycji muzeum oraz nowo tworzone oddział muzeum

przy ul Poniatowskiego gdzie powstanie muzeum poświęcone Historii górnośląskich Żydów z o.o