Niezwykła obrona Gliwic i tradycja, która przetrwała do dziś - ks. Adam Jasiurkowski | Rozmowa Dnia
Gościem Adama Żaaka w dzisiejszej „Rozmowie Dnia” był ks. Adam Jasiurkowski. Tematem spotkania była konferencja naukowa „Maria adiuvit”, organizowana z okazji 400-lecia wydarzeń, które na trwałe zapisały się w historii Gliwic. W 1626 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, Gliwice stanęły w obliczu zagrożenia ze strony wojsk Ernsta von Mansfelda. Z obroną miasta związany jest przekaz o cudownej opiece Maryi, a następstwem tych wydarzeń było ślubowanie mieszkańców dotyczące pielgrzymowania na Jasną Górę. 🎙️ Adam Żaak rozmawiał ze swoim gościem o tym, co wydarzyło się 400 lat temu, gdzie kończą się historyczne fakty, a zaczyna legenda oraz dlaczego pamięć o tych wydarzeniach jest w Gliwicach wciąż żywa. Nie zabrakło również rozmowy o Gliwickiej Pieszej Pielgrzymce na Jasną Górę i tradycji przekazywanej przez kolejne pokolenia mieszkańców. 📅 Konferencja „Maria adiuvit” odbędzie się 3 października 2026 roku w Centrum Edukacyjnym im. św. Jana Pawła II w Gliwicach. W programie znalazły się wystąpienia historyków, duchownych i badaczy poświęcone zarówno wydarzeniom z XVII wieku, jak i historii gliwickiego pielgrzymowania. Historia, wiara, legenda i 400 lat gliwickiej tradycji – o tym w najnowszej „Rozmowie Dnia”. ▶️ Zapraszamy do oglądania!
Transkrypcja materiału
Transkrypcja automatyczna, może zawierać drobne błędy.
[muzyka] Radio Ekspertów i Pasjonatów. [muzyka] Adam Żak. Witam bardzo serdecznie naszych słuchaczy i widzów. W studiu dzisiaj gościmy księdza Adama Jasiurkowskiego, wikariusza parafii Świętego Jacka w Gliwicach Sośnicy. Szczęść Boże. >> Szczęść Boże. Witam serdecznie >> księże Adamie. Będziemy dzisiaj mówić o ważnych, bardzo poważnych sprawach. Ja będę mieć parę pytań takich,
mogłoby się wydawać, że niepoważnych, ale 30 dzień września jest obchodzony jako dzień niepoważnych pytań. Nie wiem, czy ksiądz wie o tym, ale >> okazuje się, że pytania nigdy nie są niepoważne i głupie. Mogą być niepoważne odpowiedzi, ale tutaj akurat o to się nie boję. Księże Adamie, Maria Adiuwit.
Maryja pomogła. 400 lat temu w Gliwicach miało miejsce bardzo tragiczne w sumie wydarzenie, bo najazd wojsk obcych, które chciały złupić Gliwice i Maryja Gliwicom pomogła. Jak dzisiaj współczesny świat odnosi się do tego wydarzenia? Bo dla ludzi świeckich, dla ludzi wierzących to nie ma problemu. Maryja pomogła. Amen. Ale jak przekonać tych, którzy ze szkiełkiem i okiem podchodzą do rzeczywistości, że to była boska pomoc? >> No myślę, że warto właśnie z historii wybierać takie różne no dosyć ciekawe wydarzenia, można powiedzieć nawet cudowne, bo ta obrona Gliwic jednak można by ją do takich cudownych wydarzeń zaliczyć. Yyy, no na tej konferencji właśnie, o której też myślę będziemy mówili, yyy będzie taka część typowo historyczna nakreślająca właśnie tło tej epoki, kiedy w ogóle y to oblężenie
miało miejsce i z czym ono się wiązało, że yyy no dla mieszkańców Gliwic to było być albo nie być. W sensie mogli się poddać, no ale wtedy różny mógł być ich los. Mogli walczyć i gdyby przegrali, no to zapewne wszyscy byliby wycięci. Więc podjęli walkę. podjęli walkę i
wiedzieli, że no siły jakimi dysponują są tak naprawdę niewielkie, bo wcześniej jeszcze w ogóle Gliwice miały pożar, więc no już osłabione miasto, nazca dosyć silny, więc no to była taka jednak takie wołanie do nieba bardzo mocne. Gliwiczanie wtedy bardzo mocno związani właśnie jako katolicy z kultem maryjnym
i dlatego też bliskość uroczystości wniebowzięcia czy wspomnienie Matki Bożej i no dlatego wołali właśnie wtedy prosili o tą pomoc Maryi. >> To była taka ostatnia deska ratunku dla nich. >> Tak myślę, że ostatnia deska ratunku. >> A może od tego powinni zacząć? >> Być może tak. Natomiast, natomiast właśnie >> a potem się zbroić, wiesz, poprosić o boską pomoc. No jak z błogosławieństwem to idzie lepiej przecież. >> Myślę, że jakoś jednak ten no to to
religijne nastawienie było, skoro no jak trwoga to do Boga, ale żeby tak było, to też trzeba mieć w swoim życiu takie odniesienie do Boga. No i faktycznie z niewiadomych przyczyn w sumie te wojska odstąpiły po po chyba kilku dniach oblężenia. dokładniej myślę i bardziej historycznie. Ja sam nie jestem z wykształcenia historykiem. Ja tu troszeczkę jestem z takby, można powiedzieć innego klucza, ponieważ właśnie te świadectwo y tego y kiedyś
ocalenia przetrwało do dzisiaj w taki sposób bardzo można powiedzieć no współczesny. O takie odwołanie mamy właśnie pielgrzymując na Jasą Górę. Właśnie widzę ksiądz ma taką piękną bluzę z napisem piesza piesza pielgrzymka na Jasną Górę Gliwicka. To wydarzenie sprzed 400 lat zapoczątkowało ten kult pielgrzymowania na Jasną Górę. >> Tak jest. No bo właśnie też ta modlitwa do Matki Bożej, ona łączyła się z tym ślubowaniem, że gliwiczanie chcą ślubować, ślubować właśnie, że będą co roku zmierzali do na Jasną Górę tam właśnie dziękując Matce Bożej za ten cud ocalenia. No wcześniej jeszcze prosząc o ocalenie, więc o ile Matka Boża pomoże, no to oni będą pielgrzymowali. No i Matka Boża pomogła, więc dzisiaj i do dzisiaj są kontynuowane pielgrzymki już w zasadzie nie upamięt, bo był taki okres, że nie
pamiętali pielgrzymujący dlaczego idą na to miasto góry. Po prostu by gliwicka pielgrzymka i się szło. A teraz jest okrągła rocznica 400 lat. No i wiadomo po co te pielgrzymki z Gliwic zmierzają na Jasną Górę. Ale ta okrągła rocznica jeszcze się y stała się powodem yyy bardzo
poważnych yyy działań na nibie konferencji, która będzie się odbywała trzeciego, jeśli dobrze widzę, tak 3 października. Ja tu mam taką specjalną ściągę. Konferencja naukowa, która się odbędzie w centrum edukacyjnym imienia świętego Jana Pawła II w Gliwicach. No i to będzie cały dzień zwięczony nabożeństwem różańcowym, bo to się świetnie składa, że jest w październiku obchodzona ta konferencja, więc zwięczeniem będzie nabożeństwo różańcowe, a przed tym będzie całe mnóstwo wykładów i spotkań z bardzo
znamienitymi postaciami. Coś bliżej na ten temat ksiądz może powiedzieć nam. Tak, te 400lecie w ogóle tu w naszej diecezji i w mieście Gliwice no jest tak można powiedzieć już od od maja powiedzmy przeżywane. Wtedy był koncert no takim myślę głównym wydarzeniem to była ta pielgrzymka, która jest wypełnieniem też tego ślubu sprzed 400 lat. No a teraz w sobotę właśnie czeka nas konferencja naukowa. Ja nie ukrywam właśnie przygotowując pielgrzymkę miałem sobie takie pragnienie. Pytałem też o to właśnie księdza, który jest odpowiedzialny za te konferencję księdza doktora habilatowanego Piotra Góreckiego.
No żeby czyby przygotował jakąś taką broszurkę historyczną jak to wyglądało. No nie myślałem, że on chce przygotować w ogóle całą konferencję naukową na ten temat. No ale to się pięknie składa, bo jednak no ta rocznica no to jest cztery wieki i jest co wspominać, jest co przybliżać historycznie. Yyy, więc yyy no tu takie wydarzenie
yyy, które jeszcze nie do końca wień, czy to te obchody, bo jeszcze z tydzień później, 10 października będzie msza święta na zakończenie w naszej y gliwickiej katedrze, też z zaproszonymi gośćmi. Natomiast ta konferencja, myślę, że jest no o tyle ważna, że będzie jednak miała taki wymiar naukowy i to jest takie odwołanie się jednak tutaj zaproszeni prelegenci, szczególnie w tej pierwszej części takiej bardzo historycznej, no to jednak są historycy, którzy na co dzień się zajmują tą dziedziną nauki. Będzie tam też nasz biskup profesor Jan Kopiec,
będzie też ojciec Dariusz Cichor. Więc no ci, którzy i zajmują się właśnie historią, no a też wiadomo związanią są z wiarą, z kościoła, z chrześcijaństwem, >> bo to są wszystko historycy duchowni, >> tak? historycy duchowni, którzy też mocno zajmują się właśnie tą historią kościoła. Ale nie tylko duchowni będą tutaj występowali też y pan magister Bogusław
Małsusiecki. No więc ta pierwsza część będzie typowo właśnie taka historyczna, no nakreślająca jakby ten czas związany z z tym początkiem tego pielgrzymowania. Później w drugiej części będzie już odniesienie do pielgrzymki, która miała no różne też swoje perypetie, bo no gdy pierwszy raz wyruszała pielgrzymka z Gliwic, no to Jasnogóra znajdowała się za granicą.
Za granicą się znajdowała. No i wiemy, że Gliwice też po różnych stronach się znajdowały i nie zawsze była możliwość pielgrzymowania. Czasem było to bardzo surowo zabronione, o tym też będzie już tam bardziej naukowo powiedziane. Natomiast groziły za to no dosyć surowe kary. Także dla duchowieństwa. Gdyby jakiś ksiądz tutaj w Gliwicach organizował, ogłosił to, no to czekały go surowe restrykcje za to. Więc no nie podejmowano tego. Nie wiemy, żeby podejmowano wtedy oficjalnie ten trud. >> Tak. >> Być może po cichu, tak jacyś wysłańcy szli. Natomiast wtedy była możliwość
udania się na górę Świętej Anny. Jakby wtedy ten ślub trochę został skierowany na górę Świętej Anny i do dzisiaj też ta pielgrzymka przetrwała na górę Świętej Anny. Gliwiczanie pielgrzymują. W tym roku też miałem taką okazję, żeby uczestniczyć w tej pielgrzymce. >> Czyli to była w zasadzie okazja, żeby zorganizować dwie pielgrzymki, bo one jakoś niezależnie tak od siebie funkcjonują. Więc tu się idzie do mamy na Jasną Górę, a tutaj przy okazji do babci. >> Tak. Tak. na górę Świętej Anny. >> Tak właśnie, więc więc dosyć blisko z siebie są nawet terminowo te pielgrzymki.
>> Nie wiem czy kiedyś, ale wydaje mi się, że w niektórych latach nawet nachodziły na siebie. Natomiast no to jest też takie bogactwo, że że te jedna i druga się ostała. No i teraz już ta pielgrzymka gliwicka w związku z tym, że mamy diecezję gliwicką jeszcze ma taki bardziej uroczysty charakter i i no dużo więcej osób w niej pielgrzymuje niż tam za tym pierwszym razem. Ja się tak zastanawiam, jaka musiała być wielka wiara tamtych ludzi żyjących w tamtych czasach, że nie było im straszne ani zakazy, ani restrykcje. Oni szli, bo
wiedzieli, że tak trzeba. Jak im zabronili albo wiedzieli, że no niebezpiecznie jest poruszać się po terenie innego państwa pielgrzymując, no to wymyślili sobie inne inne rozwiązanie. Czy dzisiaj społeczeństwo potrafiłoby tak samo podejść, mając jakieś zagrożenie wiszące nad sobą i później cudowne ocalenie? Czy tak samo by reagowało społeczeństwo, czy przynajmniej część? >> No jest to ciekawe pytanie. No ciężko mi, nie jestem socjologiem, żeby tutaj jakoś takiej analizy dokonać. Natomiast na pewno takim momentem trudnym było był czas pandemii. To wtedy też przygotowałem pielgrzymkę i mieliśmy takie spotkanie księże przewodników w Jasnej Górze.
No bo wiadomo, że największe restrykcje były chyba marzec, tak? Kwiecień. Potem już z biegiem zawsze jak się zbliżało lato, to już cofano te największe ograniczenia. I wtedy ksiądz biskup Zedarko, który był odpowiedzialny za pielgrzymki w Polsce, powiedział takie: "Będąc tam nie wiedzieliśmy, czy będzie w ogóle pielgrzymka, czy nie będzie, czy jakoś nie wiem, tak totalnie tam symbolicznie dotrzemy tylko." A on powiedział ciekawe zdanie, że nie wyobraża sobie, żeby nie było pielgrzymek, ale trzeba je tak przygotować, żeby wszystkie te wymogi spełnić. No i wtedy już był moment, że można było się przemieszczać i wtedy powstały takie pielgrzymki sztafetowe, że pewna grupa
szła do pew jednego miejsca, potem następna grupa podejmowała, ponieważ wtedy jeszcze w momencie, kiedy wyszły na tym spotkaniu właśnie te różne przepisy, nie było można jeszcze właśnie dużych skupisk robić ludzi, nie? Jednak pielgrzymka nasza to jest około 1000 osób. W tym roku ten jubileusz podbił nam [śmiech] liczby osób i to jest coś pięknego, że jednak tak zmobilizował nas, oby to gdzieś tam >> zostało na przyszłe lata. No więc wtedy nie można było, ale właśnie pojawiła się ta propozycja tej tej sztafetowej i było w ludziach właśnie bardzo mocna chęć, żeby żeby tam dotrzeć. Myślę, że że to dalej jest coś żywego w ludziach i i
chętnie podejmują ten ten trud. No >> i i problemy z organizacją pielgrzymki, jak się okazuje, można rozwiązywać na różne sposoby. Albo zmienić miejsce pielgrzymowania, albo zrobić sztafetową pielgrzymkę. Tak, jeśli jakieś inne przeciwwskazania kiedyś by wyniknęły, to podejrzewam, że pielgrzymy znaleźliby też wyjście z sytuację. >> No myślę, że tak. Myślę, że tak. Zresztą nie wiem czy ksiądz to śledzi, ale śledził, ale podejrzewam, że w ciągu tych 400 lat to więcej było takich sytuacji, które uniemożliwiały pielgrzymowanie. Już nie mówię o latach u nas głębokiej komuny, kiedy na pewno też się nie patrzyło, władze na pewno nie patrzyły przychylnym okiem na pielgrzymujących, ale też w ciągu naszych tragicznych narodowych losów też na pewno były takie sytuacje, kiedy z tymi pielgrzynkami były olbrzymie
problemy. >> Podejrzewam, że tak. Tak. Myślę, że to też na tej konferencji gdzieś tam właśnie >> wybrzmi. Tak. Także no jak jest jak jest różne są trudności, wiadomo, że że są te takie właśnie zewnętrzne, czy czy właśnie jak pandemia, czy czy prawo, czy to, że trzeba przejść przez granicę innego państwa i tutaj mogą nas nie chcieć wypuścić w kierunku Częstochowy albo właśnie za czasów komunizmu zapewne pielgrzymki no nie były czymś chcianym.
No nasza nasza pielgrzymka najpierw szła czy gliwicka część szła z pielgrzymkowo polską jeszcze za czasów komunizmu. Tam gdzieś czytając te historie, no to natrafiłem właśnie, że czasem puszczali specjalnie jakąś trudniejszą trasą pielgrzymkę, tak na przykład gdzieś jakaś kładka zerwana i a to wiadomo rozciąga pielgrzymkę albo specjalnie przez jakieś takie tereny, gdzie jakieś są niezbyt miłe zapachy. To tak, takie
takie smaczki gdzieś tam znalazłem. No więc dużo tych trudności jest. No czasem dla pichzyma trudnością jest to, że może być zła pogoda. Wiadomo, jak ktoś jest starszy, no to musi już na to uważać. Jeżeli jest zbyt słocznie w tym roku były takie dni bardzo gorące, no to jeżeli ktoś wie, że ma problemy ze zdrowiem, no to wtedy faktycznie może w inny sposób nie pieszo pielgrzymować tam na Jasną Górę albo jakoś tak duchowo się bardziej dołączyć. No >> konferencja będzie w sobotę otwarta dla
ludzi, będzie można tam przyjść z zewnątrz. >> Tak, tak. Serdeczne zaproszenie kieruję do wszystkich zainteresowanych w ogóle tematyką właśnie tej naszej pielgrzymki i tej historii. Każdy może przyjść, będzie też tam i poczęstunek, więc coś dla dla umysłu i >> dla ducha i dla ciała. >> Dla ducha i dla ciała. Tak, tak. Pytam, pytam o to uczestnictwo świeckich, dlatego że same nazwiska
prelegentów i tematyka już by mogło sugerować, że to będzie bardzo poważna konferencja. Więc czy taki zwykły gliwiczanin, który no jest wierzący i chciałby coś więcej poznać, czy on się będzie dobrze czuł na tej konferencji, czy tam nie będzie za poważnie dla niego? >> Myślę, że tak. Jednak historia to jest hm ciężko ciężko mi to jakoś tu określić. No nie nie jest tak mówiłem nie jestem nie mam w kształcenia takiego historycznego, ale jednak mimo tego właśnie mojego braku tego wykształcenia jakiś wysokim poziomie to jednak ja bardzo chętnie różnego rodzaju historie słucham a tym bardziej jak się wydarzyły naprawdę nie mam takiego zaplecza, więc często nie potrafię sobie tego gdzieś właśnie w głowie ulokować według dat ludzi miejsc.
Ale zazwyczaj właśnie na takich konferencjach właśnie wprowadzenie w tł epoki, wprowadzenie jak to wtedy było, no to powoduje, że łatwiej jest wtedy uchwycić i to ta cyfra 400 nie jest tylko jakoś słą cyfrą, że wiem o wtedy wtedy wyszła pielgrzymka, ale już wiem właśnie z czym to się wiązało, dlaczego oni poszli i i co wtedy przeżywali. >> Czyli warto przyjść na tą konferencję. >> Tak, warto przyjść. Zapraszam serdecznie bezsprzecznie. Yyy, jak już mówiłem, będzie część pierwsza wokół historycznych wydarzeń, później, no i właśnie tych historycznych wydarzeń są i prawdy, i legendy w nawiasie napisane w programie yyy konferencji. Yyy, czy
urosło dużo legend wokół tego wydarzenia? >> No są różne opowiadania odnośnie też właśnie chociażby tej pielgrzymki, że za pierwszym razem pielgrzymka nie wyruszyła tego samego roku, kiedy było to ocalenie. Yyy, no i potem na drugi raz yyy już yyy podobno właśnie gliwiczanki ciągły swoich mężów i i chłopców za uszy, żeby no właśnie
wypełnić w końcu ten ślub. Yyy, więc więc no tak, takie są różne opowiadania yyy z tym związane. No >> czyli może było zagrożenie, że ta pielgrzymka w ogóle by się nie odbyła, jeśli by tam biciczanki nie stanęły na wysokości. być może właśnie, no bo po oblężeniu trzeba było też ratować to, co zostało i jakieś zbiory jeszcze jednak mieć, bo już niedługo zima, więc więc mieli
swoją, że tak powiem, robotę. No ale jednak ślub się odezwał, no i i powrócono do tego, żeby wypełnić go. >> I to wszystko będzie w części pierwszej, części drugiej będą będzie mowa na temat gliwickiego pielgrzymowania na Jasną Górę i Górę Świętej Anny, o czym już wspomnieliśmy. No i trzecia, zwieńczenie
nabożeństwem różańcowym. Proszę księdza, pięknie się zapowiada ta sobota. Jeżeli wszystko się uda, to będzie później możliwość dla tych, myślę o tych, którzy nie przyjdą na na konferencję, nie będą w niej uczestniczyć. Czy będzie później zebrane to wszystko w jakąś całość, nie wiem, w postaci filmu, w postaci jakieś publikacji, jak to wszystko będzie wyglądało. >> Tak, tak jest. jest już właśnie chyba w druku, albo może już nawet wydrukowana właśnie ukaże się publikacja tych tekstów, które będą też prezentowane. Y, no wiadomo, że w takiej publikacji można zawrzęcić jednak więcej i to szczegółów, bo jednak
konferencja no to jest pewien czas i każdy prelegent ma określoną ilość minut, więc na pewno tego tematu nie wyczerpie. A książka właśnie zapowiada się dosyć gruba i myślę, że ten kto jakoś chce pośledzić te wydarzenie, jak to wyglądało, to może mieć taką dobrą, fajną lekturę. >> Czyli organizatorzy już wychodzą naprzeciw zapotrzebowaniu. Gdzie będzie można zdobyć takie podsumowanie w postaci publikacji? >> W postaci publikacji, no na pewno właśnie po zakończeniu ma być już gotowa właśnie teraz na tą konferencję. po zakończeniu będzie można ją też tam nabyć.
No też bezpośrednio do mnie się zgłaszając. Mamy też stronę internetową gliwicka.com i tam można znaleźć do mnie kontakt, więc ja też będę miał dostęp do tych do tych książek. No to podejrzewam, że ksiądz będzie miał pełne ręce roboty. Bardzo dziękuję za przybliżenie
tego wspaniałego 400letniego jubileuszu pielgrzymowania gliwiczan na Jasną Górę i nie tylko na Jasną Górę. Życzę udanej konferencji. Niech drzwi się nie zamykają przed chętnymi posłuchania tych fantastycznych prelegentów. Yyy naszym gościem był dzisiaj ksiądz Adam Jasiurkowski, wikariusz na co dzień wikariusz parafii Świętego Jacka w Gliwicach Sośnicy, a dzisiaj jako współorganizator
konferencji naukowej, która się odbędzie w najbliższą sobotę 3 października. Bardzo dziękuję za wizytę w studiu. >> Dziękuję serdecznie. Szczęść Boże. [muzyka]


