Jarmark Średniowieczny w Chudowie | W drogę

2 października 2026 · 17:25 · Obejrzyj na YouTube

Na dwa dni Chudów znów cofnął się o kilkaset lat. Pod murami zamku pojawili się rycerze, rozstawił się średniowieczny obóz, a zamkowe błonia wypełniły się pojedynkami, rzemiosłem, muzyką i tłumem widzów. Jarmark Średniowieczny w Chudowie od ponad ćwierć wieku przyciąga miłośników historii i rekonstrukcji. Tegoroczna, XXVII edycja po raz kolejny pokazała, że to nie tylko widowisko, ale także wyjątkowa lekcja żywej historii. A o tym, co sprawia, że Chudów od lat przyciąga rycerzy i publiczność, opowiedział nam Tomasz Konopka, który podczas inscenizacji bitwy pod Grunwaldem wciela się również w rolę króla Władysława Jagiełły. Tomasz, albo jak kto woli – król Władysław – reprezentuje Bractwo Rycerskie Zamku Będzin. Poznajmy je bliżej.

Transkrypcja materiału

Transkrypcja automatyczna, może zawierać drobne błędy.

[muzyka] na dwa dni chudów znów cofnął się o kilkaset lat. Pod murami zamku pojawili się rycerze. Rozstawił się średniowieczny obóz, a zamkowe błonia wypełniły się pojedynkami, rzemiosłem, muzyką i tłumem widzów. Jarmark średniowieczny w Chudowie od ponad ćwierć wieku przyciąga miłośników historii i rekonstrukcji. Tegoroczna 27 edycja po raz kolejny pokazała, że to nie jest tylko widowisko, ale także wyjątkowa lekcja żywej historii. A o tym, co sprawia, że Chudów od lat przyciąga rycerzy i publiczność, opowiedział nam Tomasz Konopka, który podczas inscenizacji bitwy pod Grunwaldem wciela się również w rolę króla Władysława Jagły. Tomasz albo jak kto woli król Władysław reprezentuje bractwo rycerskie zamku Będzie. Poznajmy go bliżej.

>> No my jesteśmy jedną z najstarszych grup w Polsce, bo działamy już 25 lat. Mamy około 40 członków. Czym się zajmujemy? Rekonstrukcją historyczną przełomu XIV i X wieku. >> Czyli taką bardzo, bym powiedział ciekawą i bardzo stalową, bo zbrojną. No nie tylko, bo rekonstrukcja to jest odtwarzanie przeróżnych rzeczy, kultury materialnej, czyli począwszy od stroju, przez wyposażenie, przez różne aktywności. W tej chwili toczy się turniej łuczniczy, będzie za chwilę turniej bojowy, pracują na Podgorodziu rzemieślnicy, więc to jest bardzo, bardzo szeroka dziedzina.

>> Jesteście, jak się domyślam pasjonatami i pasjonatami, którzy jednak mają dość spore zasoby finansowe, bo to chyba nie jest tani tanie hop, >> nie? Ale nie każdy musi być królem. Można sobie stworzyć prosty strój, można kupić używane rzeczy, można samemu sobie uszyć, jeśli ma się talent. Można. Można. Oczywiście w miarę rozwoju, w miarę zaangażowania te koszty rosną jak wszędzie, jak w każdym, w każdym hobby, w każdej pasji. >> Dziś jesteśmy w Chudowie. >> Dla nas to jest turniej. To jest impreza średniowieczna, której w których w sezonie latem odwiedzamy bardzo wiele.

Praktycznie co weekend jest po kilka imprez historycznych, na które można jechać. >> Ja widzę, że tu jest całymi rodzinami przyjechaliście i wszyscy gdzieś tą epokę się zanurzyli. >> Tak. No to jest też możliwość wyjechania całą rodziną i całe rodziny, całe rodziny się angażują właśnie w tą pasję i wyjeżdżają na tego typu imprezy. Zamek w Chudowie w XV wieku wzniósł Jan Gierałtowski, szlachcic i właściciel tutejszych dóbr. Powstała w ten sposób murowana renesansowa rezydencja, która zastąpiła wcześniejszą drewnianą siedzibę rodu chudowskich. Niewątpliwie już wtedy nie brakowało tutaj rycerskich emocji. Czy do tej tradycji chcą dziś nawiązywać uczestnicy turnieju? O to zapytaliśmy Piotra Koca, herbu Dąbrowa, jednego z uczestników tegorocznych zmagań. Jest to ciekawa historia w tym sensie, że można traktować to jako

rodzaj sportu. Można to traktować jako sposób na, nie wiem, przebywanie z rodziną na świeżym powietrzu. Można to traktować edukacyjnie jako formę studiowania historii albo kultywowania tradycji rodzinnej. No można na wiele sposobów to hobby to hobby praktykować. >> Tradycje rodzinne. Czyżby twoi przodkowie mieli coś wspólnego z rycerstwem? Studiowałeś to? >> Tak. Interesuję się geneologią, więc kontynuuję tradycję. yyy rodzinne, tak jak istotna część polskiego społeczeństwa, co najmniej parę procent yyy może [muzyka] czy niektórzy twierdzą, że 8% polskiej populacji może się wywieźć po mieczu od tradycji rycerskiej. Nie jest to, nie jest to nic nietypowego.

>> Na czym polega twoja rola rycerza na takich wydarzeniach jak dzisiaj? No ja już jestem takim rycerzem bliżej może emerytury, [muzyka] więc yyy moi liczni synowie, moi liczni synowie wezmą tutaj za chwilkę udział yyy w bojówce, czyli w takich walkach jeden na jeden, żeby żeby po prostu wygrać ten turniej albo przynajmniej zajść dość wysoko. Yyy innym innym rodzajem zabawy jest inscenizacja i dzisiaj tutaj o godzinie [muzyka] 18 bodaj 30 będzie inscenizacja zdobywania zamku. Tu się dzielimy na dwie grupy obrońców atakujących. No i i w takich dwóch grupach walczymy.

>> Zbroja to jest coś, to jest duma rycerza, tak? I nie wiem czy to nie było ważniejsze nawet od żony [muzyka] średniowieczu, od posiadania. Więc powiedz coś o tej zbroi, o >> no rycerz się ubiera, przynajmniej my tak to praktykujemy i zapewne tak było w średniowieczu, [muzyka] no bo to jest bardzo podobny sprzęt. Rycerz się ubiera od dołu do góry. To są to są łydki.

To są łydki otwierane w ten sposób. Zawsze pasek idzie na zewnątrz. na zewnątrz, żeby jeśli [muzyka] rycerz jest konny, żeby móc spowodować koniem w sposób sprawny. Więc to jest łydki wyżej, wyżej to są tak zwane bigwanty, ochrona kolana i uda. No to jest zbroja, która jest kopią takiego modelu właśnie z przełomu XIV i X wieku. raczej dobrze uzbrojonego rycerza, bo taka taki rycerz, który miał dużo elementów metalowych płat, tak tak zwanej zbroi płytowej, no to to raczej był taki wyższej klasy [muzyka] średniej, mówiąc językiem współczesnym. Dalej idzie, >> dalej idzie przeszywka. Przeszywka tutaj na korpus i na ramienniki. Ręce tutaj

też płytowe. No i najważniejszy element, najważniejszy element ochrony, no to jest hełm. Ten widać był mocno używany. Jest tutaj, jest tutaj wiele razy, wiele razy uratował mi życie. Takie uderzenie z pewnością przebija [muzyka] czaszkę, no a zniekształca blachę. Z

tego co widzę to jednak wy się na poważnie [muzyka] tak tymi mieczami tutaj na tych tak no jeśli się jest dobrze uzbrojonym jeśli jest się dobrze uzbrojonym kolega po drugiej stronie frontu jest też dobrze uzbrojonym to nikomu się nie może stać krzywda nikomu się nie może stać krzywdna bo zakładamy że jeśli ktoś wychodzi to dopuszcza to że może tam oberwać może coś się stać w związku z czym ponieważ chcącemu nie dzieje się krzywda, jak to mawiano w średniowieczu wolentinfitri to nawet jeśli ktoś będzie pokruszony, to nie stanie [muzyka] mu się żadna krzywda.

>> Duża frajda jest takich walk. >> Tak, tak. To jest naprawdę y coś, co każdy mężczyzna [muzyka] powinien praktykować, powinien walczyć. No jeśli facet y traci ochotę i siłę do walki, no to już może rzeczywiście zająć się bardziej wnukami. Jest to rzeczywiście wspaniała frajda. Wspaniała frajda. daje bardzo dużo energii, taki boost, sądzę, że testosteronu, który pozwala potem przez kolejne tygodnie żyć energicznie. Nie tylko rycerzy spotkaliśmy jednak w średniowiecznym obozie. Był tam również Dawid. sprawdźmy jaką rolę odegrał podczas tegorocznego jarmarku.

>> Ja odtwarzam sylwetkę strażnika miejskiego, niekoniecznie ze Śląska, bo akurat sportowych miast zakonnych z Kupedy, z ten akurat zakonnego słuństu, jeśli chodzi o uzbrojenie, to ona jest odrobinę mniej jest uzbrojone od rycerza. O ile zbroja na pierśnik to to samo, to jest podstawowa różnica w hełmie. [parsknięcie] Mój hełm jest otwarty, nie ma przyłbicy, ale jest tak samo. Oplot kolczy. Tak samo dzwon, który mocno musi chronić głowę. Zresztą też widać po uderzeniach też tarcza

>> jest przede wszystkim miecza. To jest puk lesz, który najczęściej wisiał tutaj zawieszony na tym tasaku oraz różnica. Rycerze nosili głównie miecze. To tacy gmin, który pełni funkcje zbrojne. Nosił z reguły tasaki, mesery. To jest akurat tasak w oprawie nożowej. Dlaczego ci ludzie nosili taki rodzaj uzbrojenia? On jest jednosieczny dlatego, że był nie był wytwarzany przez mieczników, którzy byli się bardzo cenili. To było zamówienie broni miecznika. To kosztowało ogromną ilość pieniądzy. A to mogli wytwarzać nożownicy. Czyli osoba, która wytwarzała te takie zwykłe noże funkcyjne, to mogła zrobić też taki meser i on był 10 cenę miecza. To >> domyślam się, że taki strażnik miejski miał za zadanie pilnować murów. Ale czy porządku? Czy on miał jeszcze Czy to jest taka forma dzisiejszego policjanta

bardziej czy takiego kogoś? >> To jest miks żołnierza. To jest miks żołnierza normalnego, żołnierza wojsko bronarialnej i policjanta, czyli [parsknięcie] wszystko w jednym. Oprócz pilnowania porządku na ulicach byli też śledczy, które przeprowadzali normalne wtedy. Z reguły to byli już ludzie, którzy tam byli przez [muzyka] uczeni pisać i czytać przez jakiś kler. To oni

prowadzali na przykład [muzyka] śledztwa w sprawie na przykład kradzieży ze spichlerza, a nawet i morderstw. No ale że najczęściej w takich miastach takich lokalnych jak tutaj na Śląsku jak były Piskowice czy Toszek to raczej większość przestęstw to to było mimo wszystko były mimo wszystko kradzieże [parsknięcie] najczęściej to było jedni rzęśnicy podkradali innym jakieś [muzyka] środki albo umyślne podpalenia żeby zaszkodzić innemu cechowi no to było takie najczęstsze rodzaju przestępstw oprócz tego dochodziło bardzo często własza w czasach jakichś niepokojów społecznych po jakiejś wojnie jakiejś głodzie >> [muzyka] >> przy jakiejś innej tragedii to bardzo często dochodi. No to no no no taka to to była też funkcja pacyfikacyjna niestety pacyfikowano mieszkańców tego miasta czy czy tej czy tej wsi

>> Agnieszka albo jak kto woli Aneszka oraz Pietra z Goleszowic również przenieśli nas w czasy średniowiecza [muzyka] Pietras pełnił rolę starosty na dworze księcia Przemysława i kogo reprezentowali podczas tegorocznego wydarzenia >> mieszczaństwo. Takie średnio zamożne mieszczaństwo. O, średnio zamożna, ale starosta to chyba takie nie jest średnio zamożny. [śmiech] Ale nie, jesteśmy przy okazji tutaj jesteśmy mieszczanie. >> Mieszczanie jesteśmy tutaj. >> To na czym polega wasza rola tutaj? >> W tej chwili bardziej jesteśmy tu tak, że tak powiem się pochillować.

Przyjechaliśmy podpoczywać, spotykać starych znajomych i w pewnym sensie gdzieś tam budować też ten obóz i całą tą atmosferę, która się po prostu tu dzieje. Jeśli jest takie życzenie oczywiście tutaj organizatora, no to bierzemy udział w jakiś na przykład jeżeli jest bitwa, no to dbamy o porządek, kierujemy turystów, no w zależności od tego, co się gdzieś tam po prostu dzieje tutaj na bieżońcu, nie? Także tak na spokojnie bardzo dzisiaj. >> Skąd się wziął pomysł? Kto kogo zaraził? Żona ciebie czy ty żonę? Jak to wyglądało? wspólnie jakoś żeśmy w to weszli, ale faktycznie nasza historia zaczęła się na Hudowie yyy dobre parę lat temu i właśnie od tego Chudowa gdzieś powstał pomysł, żeby wejść w ten ruch rekonstrukcji i i zacząć się tym bawić na poważnie.

>> y Czy dobrze zrozumiałem, wyście się tu poznali? >> Nie, znamy się zupełnie, no to prywatnie się znamy, tak? Natomiast rzeczywiście, tak jak mąż mówi, zaczęła się nasza taka przygoda od chudowa, od tego, co [muzyka] żeśmy tutaj po prostu zobaczyli, bo od wielu lat było to robione właśnie przez y przez rycerstwo zamku Będzin. I tak na początku żeśmy

właśnie byli też w Będzinie, stąd mamy tutaj wielu przyjaciół i jest to taki sentyment i staramy się, ile jest to możliwe, wracać tutaj. >> Można powiedzieć, że tutaj żeśmy się poznali z rekonstrukcją. [śmiech] >> To na koniec najtrudniejsze pytanie pewnie. Czy dobrze się bawicie, a jeżeli tak, to dlaczego? No super [śmiech] się bawimy. No >> zawsze się bawimy super. Najfajniejsze jest to, że rzeczywiście człowiek poznaje tutaj ludzi z całej Polski, a nawet może i z Europy i jakby tutaj nie ma, że tak powiem, jesteśmy w sumie wszyscy sobie po prostu równi, tak?

Także bawimy się świetnie, wymieniamy się doświadczeniami, wiedzą przede wszystkim, tak, o rekonstrukcji, o tym, co się jakby w rekonstrukcji dzieje, o, powiedzmy tak w cudzysłowiu nowych trendach, nowych odkryciach. Także to jest bardzo, bardzo fajne, bardzo rozwojowe. No i jakby człowiek ma takie poczucie tworzenia jakieś tam po prostu fajnej wspólnoty, która tworzy coś pięknego, myślę, nie? Bo to jest kawał dobrej, dobrej, dobrej historii przede wszystkim, nie? I świetnej zabawy przy tym wszystkim. >> W obozie nie zabrakło też najmłodszych uczestników. Jurek i Mikołaj mieli już swoje stroje, więc postanowiliśmy zapytać, czy wiedzą, co trzeba zrobić, żeby zostać prawdziwym rycerzem. Powiedz mi, Jurek, kto to jest rycerz?

>> [parsknięcie] >> No taki ktoś, który jedno walczy w bitwach, na turniejach. No i róż. >> Mikołaj, opowiedz mi o coś o tych rycerzach. Skąd [muzyka] się wziął taki pomysł, żebyście zostali rycerzami wasi rodzice? >> Głównie to mój brat i tata. >> Podoba ci się takie życie obozowe? >> Słabo. [śmiech] >> Słabo wolisz, >> ale ale lubię. >> A czego? Czego tu brakuje? >> Chcesz? Dob. >> Nie wiem. >> A tobie się podoba życie obozowe? >> Mhm. Tak. >> Co jest fajnego? wiele rzeczy. Tylko, że to trochę słabe jest to, że trzeba nosić lęd, wszystkie rzeczy historyczne.

Jeśli jest turniej rycerski, nie może zabraknąć także tam dworu. Anna wcieliła się w rolę królowej. Czy to właśnie ona jest najważniejszą postacią podczas takiego wydarzenia? >> Nie jestem najważniejszą. Jestem jedną z wielu osób, które tutaj bawi się i staramy się odtwarzać wiernie to, co było w średniowieczu, czyli turniej rycerski. My teraz właśnie jesteśmy na loże dam. Dziewczyny zasiadają. Tutaj [muzyka] są same dostojne damy, księżne, królowe i będziemy bacznie patrzeć jak nasi rycerze zmagają się w szrankach. >> Będziesz oceniała? >> Tak, my będziemy wszystkie oceniały.

Tak. >> Macie taką tą chusteczkę czy coś takiego, co się rzuca jak >> Nie, to nie ten czasokres. Absolutnie nie. My będziemy oceniały, będziemy patrzyli, czy [muzyka] czy są czy dostrzegają loże dam, czy rycerze walczą, czy również zachowują się odpowiednio w szrankach. Ich umiejętności również oceniamy. >> Jaką rolę odgrywały kobiety średniowieczu tak jak [muzyka] wy? >> W zależności od tego jaką pełni rolę społeczną. Były różne role. Jeżeli chodzi tutaj o postacie, które my odgrywamy, to zwykle yyy tutaj miały formę reprezentacyjną, by osobami, które musiały potrafić porozmawiać elokwentne i które wspierały i reprezentowały swój ród.

>> A Eugenia miała nieco inne zadanie. Przywiązała szarfę jednemu z rycerzy. Co oznacza ten gest i czemu właściwie ma służyć? Wtedy rycerz będzie walczył w moim imieniu, w mojej chwale i to jest niejako mój wybranek. Także ja go wybiorę dając mu taką szarbę. >> Chudów wciąż przyciąga nie tylko rekonstruktorów. Wśród publiczności spotkaliśmy między innymi Konstancję i Łukasza, co sprawia, że chętnie wracają na takie wydarzenia. Jeśli chodzi o to miejsce to jesteśmy drugi raz. Natomiast jeśli chodzi o jarmarki średniowieczne to jesteśmy ogólnie bardzo dużymi fanami tego okresu i jesteśmy bardzo często na jarmarkach średniowiecznych od 15 lat.

>> Fajnie, że mamy tutaj takie miejsce jak Zamek Chodów chyba i takie wydarzenia. Co sądzicie? >> Tak, bardzo fajne miejsce w ogóle dookoła tutaj tego co się dzieje wokół zamku. Ścieżki rowerowe i właśnie to, że można takie fajne miejsce, gdzie jarmark można zorganizować jest, no jest super. >> A co przeciągnęło Dagmara do Hutowa? klimat. Myślę, że klimat jak najbardziej. Stroje, ludzie się naprawdę starają, żeby wyglądać tak jak w tamtych czasach. Rozmawialiśmy z kilkoma osobami, które praktycznie prowadzą taki lifestyle, więc oni [muzyka] gdzieś tam szykują sobie te stroje z sukna, gdzieś tam te przygotowania, ta ta mozolna praca. Myślę, że to nas najbardziej przyciąga.

>> Oglądamy walki rycerzy w zbrojach, a mamy 30 parę stopni. Współczujesz [śmiech] im? >> Tak, myślę, że tak. Jak najbardziej. No w takich ubraniach, w takiej pełnej zbroi, no jest co współczuć. >> Chudowski jarmark po raz kolejny udowodnił, że historia wcale nie musi być zamknięta w książkach i muzealnych gablotach. Tutaj można je dotknąć, usłyszeć szczęk mieczy, zobaczyć rycerskie pojedynki, poznać dawne rzemiosło, a przede wszystkim spotkać ludzi, dla których średniowiecze stało się prawdziwą pasją. I choć rycerze po zakończeniu turnieju schowali miecze, a obóz powoli opustoszał, zamkowe mury znów mają swoją historię do opowiedzenia. Bo w Chudowie średniowiecze jest nie tylką rekonstrukcją, to tradycja, która każdego roku na nowo ożywa.

[muzyka] >> [muzyka]

Radio Imperium Kliknij, aby słuchać na żywo