Gawęda o bajtlach na Dzień Dziecka

w Radio Imperium fakty opinie komentarze Cześć dzień dobry przez mikrofonem a Duda a moim i państwa gościem jest Kamil Iwanicki badacz Górnego Śląska przewodnik gliwicki społecznik i twórca projektów regionalnych Dzień dobry państwu Dzień dobry Dzisiaj Dzień Dziecka z tej okazji porozmawiamy o bajkach chcę powiedzieć że dzieciństwo to dość nowy wynalazek mimo wszystko jednak dzieci miały dużo więcej obowiązków niż mają mimo wszystko w tym momencie jak wyglądało to dzieciństwo na Śląsku znaczy tutaj trudno powiedzieć no bo wiadomo różne czasy różne zwyczaje zmiany technologiczne ty tak jest dzieciństwo które my pamiętamy różniła się od dzieciństwa naszych rodziców czy dziadków więc trudno powiedzieć że istniała jakby takie 1% bo z dzieciństwem są związane takie różnego rodzaju folklor sezonu takiego

folklor tutaj na Śląsku nie różni się bardzo od od tego folkloru polskiego ale są takie specyficzne rzeczy które właśnie tutaj na Śląsku ze względu na tym zmieszanie Kultury niemieckiej i czeskiej i polskiej wytworzyło kilka takich unikalnych rzeczy które zabaw wyliczanek których który właśnie nie ma w innych częściach Polski No właśnie bo może w tym czym

jest taki folklor dziecięcy wiesz Wiesz może Ada Czym jest folklor dziecięcy Czy to są gry i zabawy którego włosy właśnie to jestem taki tak oprócz właśnie gier Zabaw też pewnego rodzaju zabawki No bo kiedyś wezmę wiele zabawek tworzą się samemu i one też miały tą taką swoją specyfikę lokalną No ale właśnie wyliczanki śpiewanki jazdy dzieciństwa Pamiętam te enedue

rike tak była Wyliczanka która też ona po prostu w każdej pracy miejscowości czytam miała różnice gdzieś tam robiłaś po prostu słowami ale początek był zazwyczaj taki sam wszędzie ze Śląska wyliczanka podobno podobno nie tylko Śląsk ale ogólnie znana w całej Polsce no ale powiedzmy Też ma ten wiadomo ten

Śląski kolory ze względu na to etnolekt nananana tym Śląski język który który tutaj po prostu bardzo wpływał na to jakie słowa się pojawiały znasz jeszcze jakieś wyliczanki które właśnie mogą nam się kojarzyć ze Śląskiem siekiera młotek piłka kleszcze choć maryjko choć ty jeszcze siekiera młotek piłka kleszcze choć maryjko chodź chodź chodź jest taka jedna z takich większych bo już nie chciałem Nie chciałem przywoływać na antenie takie z przeklinaniem bo to że dzieci jednak czerpią przyjemność z używania brzydkich słów i 10 często się pojawiały w jakimś takimi różnymi różnymi brzydkimi słowami

A gdzie bawiły się dzieci na Śląsku na placu No wiadomo że na placu Czyli jak byśmy to podzielić na Napoleona po polsku na podwórku i to też sensie do zależności gdzie tutaj ludzie mieszkali No bo jak mamy te osiedla Robotnicze kamienice Lato w mieście wiadomo że one się bawiły one się bawiły bardziej na takich perfum właśnie podwórkach placu widzieliście była prostu przestrzeń między sąsiadka będziecie prostu tych dzieciaków też musisz sobie wybrać kiedyś jak dzieci dzieci w każdym domu w każdej rodzinie było po 67 No to tych dzieciaków była Gromada Rodzice nie chcieli żeby dzieci siedziały i przeszkadzały No zazwyczaj tak do dziesiątego roku życia na to te dzieciaki jeszcze nie pomagały by mamą miałem małe zadanie no ale raczej przeszkadzały w domu niech pomagałem więc rodzicem wyrzucali jest domu I one

miały więcej czasu właśnie być na podwórku a nie przeszkadzać nie brudzić istnieje taka bardziej wyglądało w przeciwieństwie do dzisiaj gdzie dzieci jednak ważne żeby były to żeby wiedzieć gdzie one się znajdują No bo może się coś złego stać jak wyglądała taka kultura opieki nad dzieckiem życie życie to też zależności od płci bo

dziewczynki zazwyczaj pomagały mamą w takiej przy domowych obowiązkach gdzieś tam w kuchni czy w sprzątaniu i tutaj można też zauważyć że na ten dzień dziewczynki pełniły trochę inną rolę niż chłopcy bo chłopcy kiedyś że chłopcy Kiedyś bardziej mieli lub pomagać tych

obowiązkach których ojciec nie mógł gdzieś tam No bo ze względu ze względu na to że ojciec był długo w pracy no to wtedy trzeba było trzeba było go gdzieś zastępować w domu czyli ten taka zabawa w domu ale na poważnie no plus bardziej chodzi o to też kto się że po prostu bez tych wszystkich maszyn które dzisiaj mamy było dużo takich zadań które trzeba było zrobić w ogródku trzeba było posprzątać trzeba było w kuchni zrobić po prostu liczba z obowiązków domowych też musimy żeby zdać

sprawę że kiedyś była znacznie większa niż dzisiaj względu na to że teraz mamy odkurzacze Mamy wszystkie te maszynki I co to jednak daje nam dużo więcej czasu na wolnego tutaj czasu wolnego na przyjemności chociaż dawniej właśnie dzieci miały dosyć dużo czasu wolnego względu na to że nie miało tych miały dodatkowych zajęć nie miały tych zadań aż tylu zadań domowych jak współcześnie i one mogły Spędzać dużo więcej czasu na

podwórku właśnie na placu a jak wyglądały takie spędzanie czasu na podwórku na pewno różnią się to od różnych pory roku tak no właśnie a teraz mamy lato może zatrzymać zimy buzi mam sensie jak tym jak te spędzała śpisz dzieciństwie bo u mnie na przykład na oprócz tego że sanki na pobliskiej górce albo czasem na chodzie jakieś tutaj w okolicy No to uwierz w Jeśli jeszcze nawet czasem się praktykował o Na zamarzniętym albo na lodowisku Na zamarzniętym stawie tutaj Tam wcześniej chcę ale to już to już tak było bardzo źle widziane no bo wiadomo że Niebezpieczne że te nastaw aż tak nie

zamarzł więc to raczej raczej tak tak tylko dla odważnych ale głównie gdzieś tam właśnie spędzanie czasu na dworze właśnie w różnych różnego rodzaju zabawach nie wiem jak jak chcesz spędzać czas swój cel zimą czas wolny lub Ominęło mnie jeżdżenie na zamarzniętym jeziorze ale budowałam bałwany gotowa o właśnie uwagę najważniejszą przyjemność jeśli oczywiście śnieg nie wiem właśnie go chyba bałwana bałwana Czy jakby były w

tym jakieś takie bardzo folklorowe jakieś Śląskie tradycje które kojarzą się z dziećmi tutaj bardziej chodziło o to że te wszystkie rzeczy miały swoje Śląskie na złe te wszystkie sensie to po prostu to co my znamy po prostu w na miało swoją nazwę śląską więc tutaj takiej różnicy nie było ale za to w tych zabawach powiedzmy w miesiącach ciepłych tutaj pojawiają się takie gry które też częściowo już zaniku jak klipa czy kolanie felgi kulanie felgi czy Czyli po

prostu bierzemy patyk obręcz z koła albo jakąkolwiek Oby około około na obręcz i po prostu są wyścigi różnego rodzaju gry w stylu państwa to jest na przykład Ciekawa gra która też już chyba to jest tego wiem że przed wojną jest z Przed wojną była znana na współcześnie też już tak zanikła czy ripcurl czyli gra w rycerzy

i rabusiów na czym na czym polegała ta gra to jest taka trochę bardziej rozbudowana gra w chowanego w ganianego 10-12 osób bierze w niej udział i z są podzielone na dwie grupy jedna grupa No to są właśnie rycerze a druga grupa to są rabusie i dzieci do 12 roku życia one były rycerzami at starsze były rabusiami

Noir abyście Musiałem Musiałem się chować musiałam się chować i musiały z rycerzem musieli ich znaleźć więc na tym polegała ta zabawa Czyli mamy propozycję dla dzieci na letnie miesiące a powiedz mi czy są jakieś przesądy o dzieciach na Śląsku który wieżą No to chyba powrócimy do naszego naszej poprzedniej rozmowy na temat pod ciepła i tych wszystkich bo wiadomo z dziećmi były związane właśnie głęboki pod ciepłe gdzie uważano właśnie że poczcie tutaj jakieś złe dziecko które przejdzie do

właśnie to jest to ciekawe bo jakby jest bardzo dużo folkloru takiego magicznego związanego z dziećmi takie przesądy którzy które też bardziej wpływały na na matkę że w czasie ciąży nie wolno wieszać prania było takich dużo dużo dużo przesądów związanych właśnie bardziej samym porodem na potem No wiadomo najważniejsze najważniejsza rzecz kiedy dziecko się rodzi No to trzeba je ochrzcić No i nadzwyczaj które też cię że jest kur najbardziej popularna Śląsku to jest właśnie roczek który zauważyłem porozmawiać z rodziną ze wschodu że tam na przykład u nich nie ma zwyczaju Mroczka A czy wiesz czy

obchodzą na przykład Dzień Dziecka Dzień Dziecka to jest dosyć nowy zwyczaj on jest tak naprawdę od 20 wieku pojawił się No bo nie oszukujmy się dzieciom Dzieci nie były w sensie dzień nie dostawało jakoś specjalnie prezentu tak jak dziś współcześnie dostał każdej bez

małej okazji kiedyś to prezenty był dużo dużo mniejsze na święta czy na urodziny dostanę to głównie prezenty na wielkanoc pisanki a nie tak jak współcześnie że każdego z każdej okazji to prezent dostałem zostawały dzieci są tutaj zapowiadając rozmowę Jarek Zastanawiał się nad tym czym jest szczupła którą za

powiedziałam właśnie wokół naszej rozmowy kredyt po prostu domek dla lalek który często były wykonywane samodzielnie tak samo lalki warto właśnie Wybierając się do muzeum Czy do takich tradycji zobaczyć jak wyglądały to zabawki 100 lat temu czy nawet 50 lat temu bo no i wtedy nie było

lalki Barbie nie było Lego i dzieci musiały trochę bardziej kreatywnie podchodzić do właśnie do czasu bo do tego do swoich zabaw i do czasu wolnego więc tutaj to jest taka ciekawa kwestia tego Śląskiego folkloru patrzymy takie zabawy bierzemy na poważnie jakby czy traktujemy je na równi z taką kulturą powiedzmy ludową którą właśnie widzimy w muzeach czy sztuką to jest o tyle Ciekawe że jest taki temat który często jest zapomniane i jakby ten folklor dziecięcy znajduje się w muzeach ale on jest powiedzmy on jest aż tak ważny wiadomo jak historia sztuki kościelnej sakralnej czy po prostu takie folklor

który tworzony jest przez artystów tutaj na Śląsku na Bojanowska grupa czy to właśnie te Demonologia Śląska które też rozmawialiśmy ale folklor dziecięcy idzie Jest jest 10 badany i to współcześnie kiedy on tak naprawdę już nie jest Nie jest tak naprawdę widoczny robotem folklor dziecięcy się na tyle zmienił że dzisiaj wiele tych kwestii ze względu na telewizję komputer względu też smartfonem na to jak wygląda nasza teraźniejszość wyglądają nasze czasy współczesne zmienił się na tyle że wiadomo wiele gier na przykład gry w klasy czy krew w gumę gra w gumę

przetrwały do dzisiaj ale wiele tego folkloru się nie zachowało dlatego też obecnie prowadzimy taki projekt taką inicjatywę właśnie rozmawiają ze starszymi sami tutaj aglomeracji żeby odpowiedziałeś Jak wyglądało właśnie ich dzieciństwo dlatego też szukamy chętnych jeśli ktoś z państwa byłby chętny do udziału w takim spotkaniu Ojej chciałby opowiedzieć o swoim dzieciństwie to zapraszam serdecznie do kontaktu ze mną bo właśnie to jest na tyle Ciekawe że wciąż jeszcze możemy zabrać jakieś posiadamy bardzo wiele fotografii archiwalnych takiego dzieciństwa gdzieś tam zebranych materiałów w właśnie rymowanek wyliczanek gdzieś tam zasad gier i

jeszcze nie kupiłem te starsze osoby które są chętni żeby opowiedzieć nam zależy żeby jeszcze to zachować i promować może też formie jakieś takie takich warsztatów dla dzieci wzorów spróbować na nowo opowiedzieć spróbować zachęcić do No właśnie do tych starszych Gier nowe pokolenia a więc jeżeli ktoś z

naszych słuchaczy chciałbym podzielić się swoimi pomysłami z dzieciństwa na zabawę to dołączamy się się zaproszenia a tymczasem musimy już niestety kończyć daj przed mikrofonem ale Duda i moim i państwa gościem był Kamil Iwanicki Dziękuję serdecznie za nasza naszą dzisiejszą gawędę naszą dzisiejszą rozmowę Dziękuję bardzo Pozdrawiam serdecznie Radio Imperium

fakty opinie komentarze